Even een centje bijverdienen: al snel een arbeidsovereenkomst of niet?

mr. Steve Zuidema

In wat we tegenwoordig noemen de platformeconomie is het erg gemakkelijk om een centje bij te verdienen. Je meldt je als bezorger aan bij Deliveroo, je bezorgt maaltijden voor een restaurant en je ontvangt daarvoor een leuk bedrag.

Bij Uber kun je een cent bijverdienen door je aan te melden als chauffeur. Zo zijn er veel meer van dit soort platforms.

Beide platforms hebben zich afgelopen jaar geconfronteerd gezien met rechtszaken van de zijde van werknemers / FNV, waarin de belangrijkste vraag is, of er wel of geen arbeidsovereenkomst is.

Helpling is ook een dergelijk platform. Een platform waar schoonmakers zich kunnen aanmelden om schoon te maken bij gezinnen.

Al deze platforms hebben één ding gemeen: ze willen op een zo laagdrempelig mogelijke manier een bepaalde dienst aanbieden en op een laagdrempelige wijze in een dienst, te verrichten door mensen, voorzien.

Wil je ergens naartoe? Snel een Ubertje pakken. In coronatijd snel een maaltijd van een restaurant thuis? Deliveroo zorgt voor de mensen die het afleveren. En hoeveel huishoudens hebben geen tijd voor schoonmaak en willen daarin laagdrempelige dienstverlening?

Het is juist dat gemak en de snelheid, die voor deze platforms een keerzijde blijkt te hebben. Alle drie de platforms voor de rechter gedaagd, dan wel door het FNV, dan wel door de werknemers zelf.

Het standpunt van de werknemers was in alle zaken vergelijkbaar: er is sprake van een arbeidsovereenkomst of uitzendovereenkomst met het platform. In alle zaken is er door respectievelijk de Hoge Raad en gerechtshoven in Nederland geoordeeld dat er ook sprake is van een arbeidsovereenkomst of uitzendovereenkomst. En dit terwijl die platforms betoogden dat dit nu juist niet het geval of de bedoeling was.

Wat betekent dit? Dit betekent op de eerste plaats dat, als je regelmatig een zakcentje bijverdient, je bij een dergelijke dienst al snel een arbeidsovereenkomst kan hebben en dat je allerlei bescherming geniet.

De bescherming van een zieke werknemer, die recht heeft op bijvoorbeeld loondoorbetaling tijdens ziekte in veel gevallen, maar ook op betaling van vakantiegeld en allerlei andere vergoedingen. Of je nu schoonmaker, chauffeur of maaltijdbezorger bent.

Als taxichauffeur heb je rechten die voortvloeien uit CAO Taxivervoer geldt. Zo is er ook een CAO voor de schoonmaak die zomaar van toepassing kan zijn (alhoewel het gerechtshof te Amsterdam in de zaak Helpling oordeelde dat in dat geval díe CAO niet van toepassing was).

Indien je dus op zeer regelmatige basis werkzaamheden verricht voor dit soort platforms en plotseling bijvoorbeeld niet meer wordt ingepland en inkomen verliest, dan is het zaak daar toch niet zomaar in te berusten. Vaak heb je namelijk veel meer rechten dan je denkt. En zeker voor mensen, zoals bijvoorbeeld studenten of mensen met een laag inkomen die op deze manier een cent willen bijverdienen, heeft te gelden dat onze wet niet voor niks een bepaald aantal minimumeisen geeft. Hierbij kun je denken aan (we noemden ze al) het recht op een minimumloon, recht op vakantiegeld en recht op loondoorbetaling tijdens ziekte.

Oordeel zelf niet te snel dat je het laat rusten. Je helpt niet alleen jezelf, maar je kunt ook anderen helpen.

In de Deliveroo-zaak werd bijvoorbeeld door Deliveroo gesteld dat er helemaal geen sprake was van een arbeidsovereenkomst, omdat de maaltijdbezorgers geen plicht hadden om een maaltijd te bezorgen.[1]  De rechter oordeelde echter dat de tijden om te reageren zodanig kort waren, dat er niet eens een redelijke mogelijkheid bestond om de oproepen te weigeren. Het gerechtshof oordeelde in die kwestie dus, ook al stelde Deliveroo dat niemand verplicht was een maaltijd te bezorgen, dat er toch sprake was van een arbeidsovereenkomst.

In de Uber-zaak speelde dat als je een vervoersdienst weigerde, je zelfs lager op een lijst kwam te staan, waardoor je je dus verplicht voelde om te reageren.

Nu stel, je verdient een aardige cent bij via een Uberdienst en je rijdt 20 á 30 uren per week. Wanneer je één ritje weigert, word je vervolgens niet meer ingeroosterd. Kan dat zomaar? Neen, vindt de rechter.[2]

Ten slotte is er de zaak Helpling: een platform waarop schoonmakers en huishoudens zich ontmoeten.

In die zaak oordeelde het gerechtshof Amsterdam dat er volgens haar sprake was van een uitzendovereenkomst waarbij Helpling moet worden gezien als het uitzendbureau en het huishouden als de inlener, met alle arbeidsrechtelijke gevolgen van dien.[3]

Al met al, je hebt dus vaak veel meer rechten dan je denkt en let daarop. Meld je bij ons.

Heb je het idee om zelf een platform op te richten en diensten aan te bieden? Richt de website dan op uitzonderlijke zorgvuldige wijze in en houdt rekening met de wettelijke bepalingen: arbeidsrecht is van dwingend recht, dat kun je niet wegschrijven met contracten.

Bij vragen helpt ons team je graag!

 

[1]                ECLI:NL:GHAMS:2021:392

[2]                ECLI:NL:RBAMS:2021:5029

[3]                ECLI:NL:GHAMS:2021:2741